Monthly Archives January 2017

„Błądzenie jest rzeczą ludzką” – twierdzili już setki lat temu tacy luminarze starożytności, jak Seneka, Cyceron czy Hieronim. Do dziś sentencję tę powtarza się w wielu językach świata i w wielu żargonach zawodowych (często jako jedyne i/lub ostatnie wytłumaczenie jakiejś pomyłki) – z wyjątkiem, jakżeby inaczej, języka podatków. W tym obszarze nie wolno się mylić (tzn. nie wolno się mylić podatnikom). Chyba że jest się gotowym na poniesienie dotkliwych konsekwencji ludzkich – bądź co bądź – pomyłek.

Nie jest odkrywczym stwierdzenie, że w rozliczeniach z fiskusem łatwo o błędy, szczególnie w przypadku podatku VAT. Masowość rozliczeń utrudnia kompleksową weryfikację, czy każdą transakcje zidentyfikowano i zaewidencjonowano prawidłowo. W dodatku ustawodawca systematycznie zwiększa zakres obowiązków związanych z raportowaniem podatkowym.

I tak, począwszy od 25 sierpnia 2016 r. duzi przedsiębiorcy składają co miesiąc ewidencję zakupu i sprzedaży VAT w ustandaryzowanym formacie JPK. Wkrótce, bo już 25 lutego 2017 r., dołączą do nich mali i średni przedsiębiorcy. Dla organów podatkowych jest to potencjał do bardziej efektywnej kontroli rozliczeń. Dla podatników – potencjał popełniania błędów, za które, być może, trzeba będzie słono zapłacić. Ustawodawca bowiem nakłada na przedsiębiorców coraz to nowe sankcje za nieprawidłowe rozliczenia VAT. Obok odsetek i kwestionowaniem prawa do odliczenia, od stycznia 2017 r. wprowadzono stawki sankcyjne w wysokości 30% lub 100% zaniżonego zobowiązania podatkowego.

Już od jakiegoś czasu można obserwować kształtowanie się praktyki około-JPK-owej. Jak można było przypuszczać, ilu podatników, tyle też często błędów w plikach JPK_VAT. Niektóre z nich występują jednak szczególnie często, a organy podatkowe mogą łatwo je wykryć. Warto więc wiedzieć, na co zwrócić szczególną uwagę, aby nie zostać automatycznie wytypowanym do kontroli VAT (i nie tłumaczyć się w na początku wskazany sposób, na który organ podatkowy może być mniej wrażliwy niż sentencjonalni starożytni).

Brak uzgodnienia danych w pliku JPK_VAT z deklaracjami VAT

Wystarczy rzut oka na plik JPK_VAT oraz odpowiednią deklarację VAT, aby wykryć podstawowe nieprawidłowości. Sumy dla danego pola w pliku JPK_VAT, po zaokrągleniu, powinny być równe kwotom odpowiadających im pól w deklaracji. Brak owej zgodności jest podstawowym i najłatwiejszym do wykrycia błędem w pliku JPK_VAT.

Na przykład, jeżeli suma wartości wykazanych w polu K_10 różni się od kwoty zadeklarowanej w polu 10 deklaracji VAT-7, w rozliczeniach mamy błąd. To samo dotyczy kolejnych pól: K_11 w JPK_VAT i odpowiadającego mu pola 11 w deklaracji VAT-7, K_12 i odpowiadającego mu pola 12 itd.

W przypadku transakcji wewnątrzwspólnotowych może się zdarzyć, że kwota netto transakcji dokonanych z tym samym kontrahentem wykazana w pliku JPK_VAT nie będzie równa kwocie z deklaracji VAT-UE. Podobny błąd – równie łatwy do wykrycia – może wystąpić przy transakcjach rozliczanych za pomocą mechanizmu odwrotnego obciążenia, wykazywanych w polu K_31 i deklaracji VAT-27.

Brak daty sprzedaży przy fakturach korygujących

W sekcji dotyczącej podatku należnego podatnik powinien wskazać datę sprzedaży, jeżeli jest ona inna, niż data wystawienia faktury. W wielu przypadkach daty te są tożsame i podatnicy pozostawiają to pole niewypełnione.

Jednak szczególnie gdy w grę wchodzi korekta, wystawienie faktury korygującej następuje – co do zasady – w innym dniu, niż sprzedaż. Obydwie daty podlegają wtedy wykazaniu w pliku JPK_VAT. Błąd w postaci pominięcia daty sprzedaży najłatwiej jest wykryć w przypadku korekt in minus.

Błędne ujęcie transakcji w czasie

Częstym błędem, który od zawsze występował w rozliczeniach VAT, jest błędne ujęcie transakcji w czasie. Plik JPK_VAT daje możliwość automatycznego wytypowania transakcji, które potencjalnie mogą być ujęte w nieprawidłowym momencie.

Wystarczy, że organy porównają daty wystawienia faktury albo daty sprzedaży wykazane w sekcji podatku należnego z nagłówkiem pliku, w którym wskazany jest okres, za jaki przygotowuje się plik. Jeżeli któraś z dat wykazanych w pliku JPK_VAT nie mieści się w zakresie dat z nagłówka, może to oznaczać błędy w rozliczeniach.

W przypadku podatku naliczonego, o błędzie może świadczyć data dowodu zakupu przypadająca na dzień po okresie wskazanym w nagłówku.

Błędna klasyfikacja transakcji

Rozliczając VAT, nietrudno o pomyłkę w klasyfikacji transakcji. Eksport towarów bywa przypadkowo potraktowany jako wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, a import usług z UE wykazywany jako pochodzący spoza obszaru Unii. Błędna klasyfikacja na etapie przygotowywania raportów i zestawień wpływa w efekcie na nieprawidłowości w pliku JPK_VAT.

Organy podatkowe mogą łatwo wykryć takie błędy, nawet nie znając treści zdarzenia gospodarczego, na podstawie którego wystawiono fakturę. Wystarczy, że sprawdzą numer identyfikacyjny kontrahenta, z którym dokonywane są poszczególne transakcje. O błędzie może świadczyć sytuacja, w której do kontrahenta identyfikowanego za pomocą numeru VAT-UE przypisane są transakcje określone jako eksport poza terytorium Unii Europejskiej. I vice versa – jeżeli kontrahent nie jest zarejestrowany jako podatnik VAT-UE, a z pliku JPK_VAT wynika, że dokonano z nim transakcji wewnątrzwspólnotowych, prawdopodobnie w rozliczeniach występuje błąd.

Wielokrotne wykazanie tej samej faktury

Z perspektywy rozliczeń VAT, jedna faktura może dokumentować rożne typy transakcji. Jednak plik JPK_VAT jest skonstruowany w ten sposób, że dana faktura może być wykazana tylko w jednej linii. Wielokrotne wykazanie tej samej faktury jest błędem, którego również należy unikać.

Pojedyncze wykazanie transakcji rozliczanej mechanizmem tzw. odwrotnego obciążenia

Zakup towarów objętych tzw. mechanizmem odwrotnego obciążenia (czyli m.in. nabycie stali, złomu, elektroniki czy usług budowlanych) powinien być wykazany w pliku JPK_VAT w dwóch miejscach: po stronie podatku naliczonego i należnego. Pojedyncze wykazanie transakcji oznacza potencjalny błąd. Może to jednak również świadczyć o zastosowaniu tzw. szyku rozstawnego; od stycznia 2017 r. można w ten sposób ujmować transakcje, w przypadku opóźnień w otrzymaniu faktury.

Małe błędy – wielkie konsekwencje

Błędy (powyższe stanowią pewien subiektywny wybór) w rozliczeniach VAT zwykle dotyczą pojedynczych transakcji. Bywają wynikiem oczywistej omyłki, przeoczenia albo nieprawidłowej interpretacji przepisów. Plik JPK_VAT jest jednak szczególnym rodzajem raportu. Jego format został przystosowany do automatycznego i masowego kontrolowania wykazanych w nim transakcji. Dlatego szczególnie tego rodzaju błędy (których przecież nikt nie sili się, aby specjalnie ukryć) mogą zostać z łatwością wychwycone przez organy podatkowe (zwłaszcza jak już zbudują one kompetencje i systemy do zautomatyzowanej analityki [big data?] danych podatkowych z deklaracji, plików JPK oraz, za jakiś czas, Centralnego Rejestru Faktur).

Konsekwencje błędów zależą od ich wpływu na wykazywaną wysokość zobowiązania podatkowego. Jeżeli organ podatkowy wykryje, że podatnik zaniżył podatek należny, zawyżył podatek naliczony lub zawyżył kwotę do zwrotu, może zastosować stawkę sankcyjną w wysokości 30% potencjalnej zaległości podatkowej. A jeżeli w efekcie kontroli okaże się, że transakcja nosi znamiona świadomego działania – np. faktury zostały wystawione przez podmiot nieistniejący – na podatnika można nałożyć dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 100% podatku naliczonego wynikającego z takich faktur.

Dlatego warto zweryfikować, czy plik JPK_VAT został przygotowany prawidłowo – nie tylko pod względem wymagań technicznych, ale również dobrych nieprawidłowości merytorycznych. Opisane błędy mogą być bowiem sygnałem (zaproszeniem…) dla organów podatkowych, aby bardziej wnikliwie przyjrzeć się rozliczeniom VAT podatnika. A to może rodzić poważne problemy, szczególnie jeśli okaże się, że błędy istotnie wpływają na uszczuplenie podatku. Jak stwierdził kolejny filozof starożytności (a jednocześnie doktor Kościoła), „Małe rzeczy są naprawdę małe, ale być wiernym w małych rzeczach – to wielka rzecz.”

Read More